Δευτέρα, 15 Φεβρουαρίου 2016

19ος αιώνας: Ο αιώνας της απανθρωπιάς
21ος αιώνας: Ο αιώνας ... των πνιγμένων παιδιών

Το «Χωρίς οικογένεια» του Έκτορος Μαλό -όπως τον μαθαίναμε στα ελληνικά βιβλία-, ο δύστυχος, πολύπαθος «Όλιβερ Τουίστ» και πόσες άλλες ιστορίες του Ντίκενς, τα θλιμμένα παραμύθια του Άντερσεν. 
Ο Βίκτορας Ουγκώ και ο αιώνια κυνηγημένος για μια φρατζόλα ψωμί, που κόστιζε 19 χρόνια κάτεργα, Γιάννης Αγιάννης, θήραμα του καθόλα νόμιμου αστυνομικού Ιαβέρη… 
19ος αιώνας! 19ος αιώνας, λοιπόν, μαύρος καιρός για την ιστορία της ανθρωπότητας.
Κοινωνίες τεράστιων αντιθέσεων στην Ευρώπη τότε. Πάμπλουτοι και υπερβολικά φτωχοί. Σνομπισμός επίσημος, όπου μόνο τα άτομα που προέρχονταν από την αριστοκρατία συναναστρέφονταν μεταξύ τους και είχαν μέλλον. 
Η απόκτηση χρημάτων ήταν ο μόνος λόγος ύπαρξης. Υψηλή κοινωνία και πλούσιοι επιχειρηματίες. Πουριτανισμός και ψευτοηθική! 
Στην Αγγλία της βασίλισσας Βικτωρίας απαγορεύονταν ακόμα και να λες τη λέξη «πόδια». Σκέπαζαν δε ακόμα και τα πόδια των επίπλων με ειδικά ραμμένα υφάσματα γιατί είχαν καμπύλες.
Πλούτος και εξουσία. Υπήρχες αν τα είχες, με κάθε κόστος. 
Η ηθική αφορούσε, μόνο στα πόδια των επίπλων και όχι στο αν πέθαιναν παιδιά στις φάμπρικες. Και οι εργάτες στην νεόκοπη βιομηχανική κοινωνία του 19ου αιώνα σακατευόταν καθημερινά. Παιδιά σκλάβοι και υποχείρια για εργατικά χέρια, εκμετάλλευση κάθε λογής, σαν εμπορεύματα, υποσιτιζόμενοι μαθητευόμενοι, άστεγοι και περιπλανώμενοι, τρόφιμοι πτωχοκομείων, ορφανοτροφείων, ασύλων ασύδοτων όλων, κανένα δικαίωμα για την εργατική τάξη. Το κομμάτι το ψωμί ήθελε κόπο, αντοχή, γερό στομάχι στο να αντέχεις στον εξευτελισμό.

Ο νόμος προστάτευε τους ισχυρούς και τους πλούσιους, που ήταν παιχνιδάκι στα χέρια τους και εφαρμόζονταν επιλεκτικά με μεγάλη σκληρότητα στους φτωχούς και ελαστικότητα έως ανυπαρξία για τους πάμπλουτους και έχοντες την εξουσία. 

Οι εύγλωττοι παραλληλισμοί με τη δεύτερη δεκαετία του 21ου αιώνα, της έκρηξης της τεχνολογίας, της αποθέωσης της επικοινωνίας, του τέλους των δοξασιών και του σκοταδισμού της μη πληροφόρησης, εμπλουτίζονται απ' τα πνιγμένα παιδιά στο Αιγαίο και τα χιλιάδες χαμένα απ αυτά που βρίσκονται ήδη, στα χέρια εκμεταλλευτών, τη βία που τα έχει στόχο, το μπούλινγκ που ευνοείται απ την καθιέρωση του δικαίου του πλούσιου, του ισχυρού, του δυνατού απέναντι σε ότι δε μοιάζει. Περιθώριο. Τότε δεν σιωπούσαν οι λογοτέχνες και απ τις σελίδες τους, μαθαίνουμε ακόμα την αλήθεια. Τώρα σιωπούν κι αυτοί, οι δικοί μας καταδικάζοντας μας στη μη παρηγοριά…
Τα έργα λογοτεχνίας εκείνου του αιώνα είναι μαύρα. 
Μιλάνε για παιδιά που δυστυχούν στους δρόμους και στα χέρια εκμεταλλευτών. Μιλάνε για μια εργατική ζωή που περνά τον καιρό σε άθλιες συνθήκες. Πρώτα απ όλα οι Άθλιοι, το βιβλίο που έχει διαβαστεί, πουληθεί και γίνει εμβληματικό, όσο η Βίβλος. 
Ο Γιάννης Αγιάννης που κλέβει ψωμί για την αδερφή του και τις ανιψιές του και θα το πληρώσει με φρικτή φυλακή 19 χρόνια. Ο νόμιμος αστυνόμος Ιαβέρη να τον κυνηγά πάντα. Η δικαιοσύνη με το μέρος του, το δίκιο όχι! Η αυστηρότητα εξαντλείται στον φτωχοδιάβολο και η ατιμωρισία αφορά στους υπεράνω νόμου πλούσιους που αγοράζουν δικηγόρους καλούς και όλο το σύστημα δικαιοσύνης. Η Τιτίκα που μεγαλώνει κάνοντας δουλειά, στο σπίτι των βάναυσων Θρεναδιέρων. Μωρό-δουλάκι στα χέρια των κακών, που δεν κυνηγά ο κάθε Ιαβέρης. Η Φαντίνα που απολύεται και μένει άνεργη. Η μοιραία εκπόρνευση της για την επιβίωση αυτής και του παιδιού της. Οι αρρώστιες χωρίς έλεγχο. Το κράτος ανάλγητο. Τα πάντα για πούλημα…
Ανάγνωσμα «Οι Άθλιοι» για μεγάλους και εφήβους αναγνώστες, ενώ οι ήρωες του έχουν γίνει ξανά και ξανά κινηματογραφικοί και τηλεοπτικοί επικοί χαρακτήρες. Μόνο για τα παιδιά; 
Ο Χανς Κρίστιαν Άντερσεν, ο πιο διαβασμένος παραμυθάς, πίσω και αυτός στον 19ο αιώνα, ήξερε την φτώχεια από πρώτο χέρι, όντας γιος ενός παπουτσή και μιας πλύστρας. Ορφανός νωρίς από πατέρα, θα κάνει κάθε δουλειά από 11 χρόνων για να ζήσει με την μάνα του. Το σχολείο ήταν πολυτέλεια. Μόνη διέξοδος, στο κρύο, την πείνα, την ανεργία, την απουσία κοινωνικής πρόνοιας, την έξαρση των ασθενειών, το πρόωρο θάνατο νέων ανθρώπων όπως οι γονείς του, είναι η φαντασία. 
Παραμύθια. Παραμύθια που οι κακοί δεν είναι δράκοι ή μάγισσες, αλλά εκπρόσωποι ανθρώπινων αμαρτιών, όπως η ματαιοδοξία, ο σνομπισμός των αριστοκρατών της εποχής και των νεόπλουτων «αστών» που καυχιούνται για αυτό στις μέρες μας, η εγωιστική αδιαφορία, ο πλουτισμός ως μόνη αρετή. Επειδή γράφει για παιδιά το καλό και το ωραίο, συχνά κερδίζουν ή πρέπει να κερδίζουν, άλλα συνήθως τα έργα του είναι βαθιά απαισιόδοξα και με δυσάρεστο τέλος… όπως ο αιώνας του!
Ο Κάρολος Ντίκενς, ένας καινοτόμος της μυθιστοριογραφίας και ένας μυθοπλάστης αξεπέραστος στον χρόνο, μιλάει και αυτός για παιδιά που υποφέρουν, για δανειστές που ρίχνουν στις φυλακές ανθρώπους για μικρά χρέη τους, για άθλιες συνθήκες διαβίωσης της εργατικής τάξης και κυρίως των παιδιών-εργαζομένων, για επαιτεία, κάθε λογής εκμετάλλευση και για πλούσιους αμοραλιστές όλο σκληρότητα.
........................

Η βιομηχανική επανάσταση, όλος ο 19ος αιώνα, χαιρέτισε την ευημερία της νέας εποχής, με κόστος τη φτώχεια των μαζών. Και αυτό κάτι μας θυμίζει, σήμερα ακόμη και αν κάνει εφαρμογή σε έθνη ολόκληρα και σε γενοκτονίες οικονομικής λογιστικής. Τότε η κυρίαρχη οικονομική θεωρία της «ρευστοποίησης» (liquidation theory), που φτάνει μέχρι το Μεγάλο Κραχ της αμερικανικής οικονομίας, έλεγε πως η ύφεση είναι ευεργετική, πως ο πόνος είναι θεμιτός γιατί θα καθαρίσει το σύστημα απ τις ανισορροπίες. 
Μέσα απ’ τον πόνο, θα μάθουν να δουλεύουν οι άνθρωποι χωρίς απαιτήσεις, σκληρότερα. Οι έξυπνοι επιχειρηματίες, θα πάρουν στα χέρια τους τα πάντα μιας και οι άτυχοι, ή οι φτωχοί είναι, απλά, ανίκανοι! Αν πεθαίνουν στους δρόμους, δεν πειράζει! Σημασία έχει η γενικότερη εικόνα. Άλλωστε η ατυχία του ενός, είναι η τύχη του άλλου… Ο πόνος είναι η σωτήρια, για το καλό των ανθρώπων! Αυτά τα τόσο παρωχημένα οικονομικά κατασκευάσματα, που κατέρρευσαν με την επικράτηση των θεωριών του Κέινς, ξεσηκώνουν σήμερα οι υπουργοί οικονομικών της Ευρώπης και του κόσμου, με τους δικούς μας μέσα, έχοντας ως μοντέλο προόδου τον 19ο αιώνα της απανθρωπιάς!
Θυμάμαι τον εαυτό μου, 10 χρόνων να μη μπορώ να τελειώσω τον Ολιβερ Τουίστ από το κλάμα και την στενοχώρια. Θυμάμαι πόσο σοκαριζόμουν από ένα παιδί στους δρόμους και το μόνο καλό άνθρωπο του βιβλίου «Χωρίς οικογένεια» να μπαίνει φυλακή γιατί χρωστούσε… στις τράπεζες! Θυμάμαι ακόμη, την έκδοση για το «Κοριτσάκι με τα σπίρτα», όπου η ξανθιά μικρούλα, ξυπόλητη, αφού έχασε τις παντούφλες της, φορεί κόκκινη κουρελιασμένη φούστα και ένα μαύρο πλεκτό σάλι μες στα σκανδιναβικά, ανελέητα χιόνια. 
....................
Τα παιδιά, τα δικά μου και των άλλων, σήμερα, δεν σοκάρονται. Έχουν δει τους άστεγους στα πεζοδρόμια. Το ξέρουν το κοριτσάκι με τα σπίρτα και ας τα αντικατέστησε, απλά, με ένα μαγκάλι. Έχουν δει τα παιδιά των φαναριών, ξυπόλητα στο κρύο. Έχουν μάθει πως ένα άλλο κοριτσάκι απ’ αυτά, στις άκρες του δρόμου, που καθαρίζουν τζάμια, παρασύρθηκε από ένα αυτοκίνητο και έμεινε εβδομάδες στα αζήτητα. Έχουν ήδη, νιώσει τι σημαίνει η ανεργία των γονιών, το σπίτι χωρίς ρεύμα, χωρίς ζέστη, το διπλανό τους στο σχολείο να πεινάει. Και αν το δεύτερο μισό του 20ου αιώνα έφερε σχετικά κοινωνική εξισορρόπηση και οι μεγάλοι οικονομικοί φιλόσοφοι ανέπτυσσαν τις θεωρίες τους, όλα τους πεταχτήκαν στον κάλαθο των αχρήστων, εν μια νυκτί. 
Και ο 21ος αιώνας, για μας την Ελλάδα, τουλάχιστον, των 350.000 οικογενειών χωρίς ρεύμα, του 1.500.000 -επίσημα- εκατομμυρίου ανέργων, όσων ζουν απ’ τα συσσίτια, των αστέγων, των παιδιών σε ορφανοτροφεία και ιδρύματα και οικογένειες που τα προσέχουν επί πληρωμή, είναι ένας 19ος που μοιάζει να μην έφυγε ποτέ και ας γνωρίζουμε σκληρά πως έχει υπάρξει εξέλιξη…

Της Αλεξάνδρας Τσόλκα
περισσότερα εδώ: kourdistoportocali

Ο Εκπαιδευτικός ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ εκπαιδευτής αλόγων κούρσας

Δημήτρης Τσιριγώτης, Φυσικός
Τι έχει αλλάξει τα τελευταία χρόνια και οι εκπαιδευτικοί του σχολείου στη χώρα μας δεν χαίρουν, ως κλάδος, ιδιαίτερης εκτίμησης; 
Φυσικά το να πούμε ότι οι εκπαιδευτικοί σήμερα είναι λιγότερο καλλιεργημένοι, με λιγότερα προσόντα και λιγότερο κοντά στα παιδιά από τους παλιότερους είναι επιχειρήματα που καταρρέουν με κρότο. 
Αυτό που συμβαίνει λοιπόν είναι ότι έχουν αλλάξει οι προσδοκίες των γονέων. Και αυτό που έχει χάσει την αξία του δεν είναι οι εκπαιδευτικοί ως πρόσωπα αλλά ως ο ρόλος που τους ζητούν οι άλλοι να παίξουν.
Ενώ παλιότερα οι γονείς έστελναν τα παιδιά τους στο σχολείο «για να μάθουν γράμματα και να γίνουν σωστοί άνθρωποι στην κοινωνία» σήμερα αυτό έχει περάσει σε δεύτερη μοίρα αφού αυτό που λαχταρούν είναι «να περάσουν στο πανεπιστήμιο». Με κάθε κόστος και με κάθε τίμημα. Ακόμα και εις βάρος των παιδιών τους. 
Από τη στιγμή λοιπόν που αυτή την εργασία την έχει αναλάβει κατά αποκοπή η παραπαιδεία αυτό για τους γονείς σημαίνει ότι οι εκπαιδευτικοί του σχολείου είναι ανάξιοι και αχρείαστοι. Η χρησιμοθηρική και ωφελιμιστική αντιμετώπιση της παιδείας από τους γονείς είναι η βασική αιτία της απαξίωσης των δημόσιων εκπαιδευτικών. 
Αν όμως βλέπεις το παιδί σου ως άλογο κούρσας τότε το επόμενο βήμα είναι να επιλέξεις εκείνον τον εκπαιδευτή που διαθέτει τα καλύτερα αναβολικά για το ντοπάρει. Και έτσι όπως στον αθλητισμό το ντόπινγκ το γεννάει ο πρωταθλητισμός, έτσι και στην εκπαίδευση την εκτόξευση της παραπαιδείας που συνοδεύεται παράλληλα από την απαξίωση του σχολείου την δημιουργεί ο ανταγωνισμός των γονέων για την επιτυχία των παιδιών τους
Όσο στο μυαλό των γονέων θα είναι να προηγείται το δικό τους παιδί μερικά μέτρα κατά την εκκίνηση του τελικού αγώνα των πανελλαδικών εξετάσεων τόσο θα θεωρούν καλούς εκπαιδευτικούς αυτούς που τους «μαθαίνουν το παρακάτω» και τους δείχνουν πώς να «κόψουν δρόμο» : τους νηπιαγωγούς που μαθαίνουν τα παιδιά ανάγνωση και γραφή πριν την ώρα τους, τους δασκάλους που βάζουν υπερβολική δουλειά για το σπίτι με φωτοτυπίες και με οδηγίες προς τους γονείς για το πώς θα διαβάσουν τα παιδιά τους και τους καθηγητές εκείνους που κάνουν φροντιστήριο στο σχολείο. 
Δηλαδή ιδιότυπες μορφές παραπαιδείας ακόμα και μέσα στο ίδιο το σχολείο όπου οι εκπαιδευτικοί τις προσφέρουν με μοναδικό κέρδος την αποδοχή των γονέων. Η πίεση που δέχονται οι εκπαιδευτικοί είναι ασφυχτική και υπόγεια και γι’ αυτό λίγοι είναι εκείνοι που ανθίστανται, κινδυνεύοντας όμως να πληρώσουν το κόστος της απόρριψης από τους γονείς.
Εμείς οι εκπαιδευτικοί του σχολείου οφείλουμε να αρνούμαστε να παίξουμε αυτούς τους ρόλους όσο και αν μας πιέζει η γνώμη των γονέων. Οφείλουμε να πείσουμε τους γονείς ότι διαλέγουμε τον δύσκολο δρόμο φροντίζοντας για την ολόπλευρη ωρίμανση των παιδιών τους, αρνούμενοι να τα αντιμετωπίσουμε μόνο ως υποψηφίους επιτυχόντες στο πανεπιστήμιο. Οφείλουμε να υπερασπιστούμε τον κλάδο μας απέναντι στις τόσο άδικες κατηγορίες που μας προσάπτει μεγάλη μερίδα των γονέων μεταθέτοντας ουσιαστικά τις δικές της ευθύνες. Ελπίζω πως το παρακάτω κείμενο, που έχει έντονο το στοιχείο της κριτικής προς ένα αρκετά μεγάλο μέρος των γονέων, να τους βοηθήσει να αλλάξουν γνώμη για τις κατηγορίες που προσάπτουν στους εκπαιδευτικούς του σχολείου. 
Και να γίνει επιτέλους συνείδηση ότι παρόλο που γονείς και εκπαιδευτικοί υποστηρίζουν την ίδια ομάδα- εκείνη των παιδιών- για τα θέματα της εκπαίδευσης των παιδιών οι εκπαιδευτικοί γνωρίζουν καλύτερα. 

Μερικές από αυτές τις κατηγορίες είναι οι εξής :

Οι εκπαιδευτικοί του σχολείου δεν αγαπούν τη δουλειά τους

Όσοι τα ισχυρίζονται αυτά σίγουρα δεν πρέπει να έχουν βρεθεί σε εκείνες τις παρέες που οι περισσότεροι είναι εκπαιδευτικοί. Ξέρετε αυτές που είναι εφιαλτικές για όλους τους υπόλοιπους της παρέας. Που άμα αρχίσει η συζήτηση για το Γιωργάκη του Β4 και την Μαιρούλα του Α5 ξέρεις ότι κάπως έτσι θα κυλήσει όλη η βραδιά. 
Για κολλημένους με τη δουλειά τους, για επαγγελματική διαστροφή μπορείς να κατηγορήσεις τους εκπαιδευτικούς αλλά σίγουρα όχι για αδιαφορία. Είναι τέτοια η φύση της δουλειάς τους που θέλοντας και μη δένονται με τα παιδιά και το νοιάξιμο είναι αναπόφευκτο. 
Και αν σήμερα που η δημόσια εκπαίδευση βάλλεται από παντού, το δημόσιο σχολείο συνεχίζει να στέκεται αξιοπρεπώς στη θέση του, αυτό οφείλεται αποκλειστικά στο μεράκι και στο πάθος των εκπαιδευτικών. Γιατί όλοι οι άλλοι φαίνεται να το έχουν εγκαταλείψει στη μοίρα του.

Οι καθηγητές του σχολείου δεν προετοιμάζουν επαρκώς τους μαθητές για εξετάσεις
Αλήθεια είναι. Πως μπορείς να προετοιμάσεις κάποιον μαθητή για εξετάσεις όταν είναι ήδη έτοιμος; Όταν καλείσαι να του διδάξεις πράγματα που ήδη ξέρει; Όταν στη Β΄ Λυκείου οι μαθητές κάνουν τα μαθήματα της Γ΄ Λυκείου; Όταν τα καλοκαίρια κάνουν θερινά μαθήματα για την επόμενη χρονιά; Όταν κάποιοι άλλοι...

Αλήθεια, αξίζει σ’ αυτή τη ζωή,
να αγαπάς και να σ’ αγαπάνε...

Η αγάπη σ’ ένα χαμόγελο παιδιού,
μας ομορφαίνει και γλυκαίνει την ψυχή μας,
σαν μία λάμψη, όπως ο φάρος του νησιού,
ορίζοντες ν’ ανοίγει στη ζωή μας!

Την ευτυχία πάντοτε μες στη ζωή,
μας τη χαρίζουν οι μικρές, καλές στιγμές μας,
μία φιλία, ένα χαμόγελο γλυκό,
μια προσμονή, μια σκέψη τρελή,
σαν σε όνειρό μας!

Αλήθεια, αξίζει σ’ αυτή τη ζωή,
να αγαπάς και να σ’ αγαπάνε,
να εκτιμάς την κάθε στιγμή, που εσύ γελάς,
ενώ άλλοι πονάνε…

Η αγάπη χωρίς αντάλλαγμα μπορεί,
τα πάντα στη ζωή να υπομένει,
και να γελάει και να πονάει και να μπορεί
να συγχωρεί, να προχωρεί, να περιμένει…

Αλήθεια, αξίζει σ’ αυτή τη ζωή,
να αγαπάς και να σ’ αγαπάνε,
να εκτιμάς την κάθε στιγμή, που εσύ γελάς,
ενώ άλλοι πονάνε…
Συμφωνική ορχήστρα MOTIVO και παιδική χορωδία Σπύρου Λάμπρου
ενορχήστρωση και διεύθυνση ορχήστρας Πέτρος Ν. Πρόκος
στίχοι- μουσική: Σπύρος Λάμπρου