content='IE=9; IE=8; IE=7; IE=EDGE; chrome=1' content='EmFzIeHFlQgPTxbMCmI95tNM8LI' content='Greece' content='S05o6Dly-TXYLfWLefBlWVa_b99Wt1aM4ca02T2eF9g' content='ZSUyq9bWXj0oJlq-0KujG7GngYziwbRFb64X3hn5rrg' content='520d1c62cdcb55ffb3234698d4b266a1f8b7c5e8' content='BAD79DD59F45A4C95EA40996623BCD1A' content='fb7da0c65145a8e480a6bbae047e5679' content='7 days' content='dd7239129fa6a293' To χαμομηλάκι : 2017/02/09

Πέμπτη, 9 Φεβρουαρίου 2017

Ένας διάλογος για τη δικαιοσύνη βασισμένος στην Πολιτεία του Πλάτωνα - Plato's Concept Of Justice: An Analysis

Το μείζον πρόβλημα που συζητείται στην Πολιτεία είναι η δικαιοσύνη. Στην αρχή του διαλόγου διατυπώνονται διάφορες απόψεις περί του τι είναι δικαιοσύνη.

Ο Κέφαλος που εκπροσωπεί την παλιά γενιά νομίζει ότι δικαιοσύνη είναι η εντιμότητα στις συναλλαγές. Έτσι ο πλούσιος έχει τη δυνατότητα να είναι δίκαιος, επειδή μπορεί να εξοφλεί τα χρέη του. 
Ο Πολέμαρχος διισχυρίζεται ότι δικαιοσύνη είναι να αποδίδεις τα ίσα, καλό στον φίλο, κακό στον εχθρό. Παραβλέπει όμως το γεγονός ότι ο φίλος ενδέχεται να είναι άδικος και ο εχθρός δίκαιος. 
Ο σοφιστής Θρασύμαχος είναι ωμός· το συμφέρον του ισχυρού καθορίζει το τι είναι δίκαιο. 
Ο Γλαύκων, που είναι κατά κάποιο τρόπο το φερέφωνο της αριστοκρατικής ηθικής, θεωρεί τη δικαιοσύνη ως μια υποκριτική κοινωνική σύμβαση που επιβάλλεται από τους πολλούς και αδύνατους για την αυτοπροστασία τους. 
Όλοι αυτοί οι ορισμοί εμπεριέχουν ένα κόκκο αλήθειας, αλλά αποδεκτός τελικά γίνεται ο ορισμός του Σωκράτη: 
«τὸ τὰ αὑτοῦ πράττειν», με άλλα λόγια: ο καθένας οφείλει να πράττει για το κοινωνικό σύνολο εκείνο «εἰς ὃ αὐτοῦ ἡ φύσις ἐπιτηδειοτάτη πεφυκυῖα εἴη»(433a).

Ο ορισμός αυτός μπορεί να είναι σωτήριος για μιαν επιχείρηση, αλλά σε μια κοινωνία ποιος, όσο σοφός και αδέκαστος κι αν είναι, και με ποια κριτήρια θα καθορίσει τι πρέπει να πράττει ο άλλος; 
Δεν αναιρείται η ισότητα όταν εφαρμοσθεί η αρχή αυτή; 
Για να κατανοήσουμε τη σκέψη του Πλάτωνα θα πρέπει να την εντάξουμε σε ένα παραδοσιακό πλαίσιο προβληματισμού που συμπεριλαμβάνει ακόμη και κοσμολογικές αντιλήψεις. 
Σύμφωνα με τον Ηράκλειτο (απ. 94), «Ἥλιος οὐχ ὑπερβήσεται μέτρα· εἰ δὲ μή, Ἐρινύες μιν Δίκης ἐπίκουροι ἐξευρήσουσιν». 
 
Ούτε ο ήλιος λοιπόν δεν μπορεί να υπερβεί τα όρια μέσα στα οποία κινείται. Αν τυχόν και τα υπερβεί, τότε οι Ερινύες, οι βοηθοί της Δικαιοσύνης (πρόσεξε τη χρήση του όρου επίκουρος· και στην ιδεώδη πολιτεία επίκουροι ονομάζονται όσοι επιβλέπουν την επιβολή της τάξης) θα τον βρουν και θα τον επαναφέρουν στην τροχιά του. 
Ξεφεύγοντας από τα όριά του ο Ήλιος διαπράττει ὕβριν που τιμωρείται αυστηρά. Έτσι λοιπόν και ο άνθρωπος, για να μην διαπράττει αδικία, οφείλει να μην υπερβαίνει τα προσωπικά του όρια. 
Αν ο ίδιος δεν είναι σε θέση είτε από φιλαυτία είτε από ματαιοδοξία είτε από αδυναμία κρίσης να οριοθετήσει τον τομέα της δραστηριότητάς του, τότε τουλάχιστον θα πρέπει να συμμορφώνεται προς τις υποδείξεις του εμπειρότερου, του σοφότερου, του σωφρονέστερου. 
Δικαιοσύνη λοιπόν είναι ένα είδος αρμονίας των αντιμαχομένων τάσεων της ψυχής. Η αρμονία αυτή πηγάζει από το γνῶθι σαυτόν και τον συνακόλουθο αυτοπεριορισμό. Αν ο άνθρωπος διευρευνήσει τον εαυτό του και αποδεχτεί τα όριά του, τότε η συμπεριφορά του απέναντι στους συναθρώπους του, στην πόλη, στους θεούς, στη φύση είναι η ορθή.

Από την άποψη αυτή στη δικαιοσύνη εμπεριέχονται και οι τρεις άλλες αρετές, η σοφία που διαβλέπει και εκτιμά το βάρος της προσωπικότητάς μας, η ανδρεία που έχει το θάρρος να αποδεχθεί την εκτίμηση, και τέλος η σωφροσύνη που επιβάλλει τον αυτοέλεγχο.

Ο θαυμαστός κόσμος του παιδικού βιβλίου

Μας έφεραν δώρο βιβλία, για όλους, και στους μεγάλους και στα παιδιά. Αντί για κουλουράκια ή γλυκά, ένα μπιμπελό για το σπίτι ή ένα αναλώσιμο παιδικό παιχνίδι, μας έφεραν για δώρο βιβλία. Ένα στον καθένα. 
Τι ωραία ιδέα!!
Την επόμενη μέρα καθίσαμε όλοι μαζί , συμβολικά να τα ξεφυλλίσουμε- και να μιλήσουμε γι’ αυτά. Το κάναμε επίτηδες, έτσι για να παρασύρουμε και τα παιδιά σε αυτή τη διαδικασία. 


Η αλήθεια είναι ότι στο παρελθόν συχνά πυκνά τα παρακινούσαμε να διαβάσουν κανένα βιβλίο, αλλά όλο μέναμε στα λόγια.
Ακόμη και όταν αγοράζαμε κάποια από το βιβλιοπωλείο της γειτονίας μένανε στο ράφι… 

Αναρωτιόμασταν οι γονείς γιατί… 
Γιατί δεν διαβάζουν; 
Γιατί προτιμούν την τηλεόραση; 
Η απάντηση τελικά ήταν απλή. 
Γιατί το ίδιο κάναμε και εμείς… Και εμείς τηλεόραση βλέπαμε, όλο και πιο συχνά, εκεί ξεδίνουμε την κούραση και την ρουτίνα της καθημερινότητάς μας. Πώς να κάνουν τα παιδιά κάτι διαφορετικό; Πώς να περιμένουμε από τα παιδιά να κάνουν αυτό που δεν κάναμε εμείς;

Τελικά με αφορμή το δώρο των φίλων μας, την επόμενη μέρα στρωθήκαμε στον καναπέ- με την τηλεόραση ερμητικά κλειστή- και ανοίξαμε τα βιβλία. Σε εμάς τους γονείς έφεραν από ένα μυθιστόρημα. Στον γιο μας, που τελειώνει το δημοτικό, έφεραν ένα διήγημα με την ιστορία ενός παιδιού και τις περιπέτειές του στο σχολείο, την γειτονιά κτλ.

Στην κόρη μας πέντε χρόνια μικρότερη, μια ανθολογία από κλασσικά παραμύθια με μοντέρνα εικονογράφηση, γεμάτη χρώματα και σκίτσα πρωτότυπα, πολύ διαφορετικά από’ ότι είχαμε συνηθίσει να βλέπουμε… Εν ολίγοις δυο εξαιρετικά βιβλία. 

Τα παιδιά όσο ώρα καθόμασταν και εμείς εκεί (περίπου μια ώρα και κάτι…) διάβαζαν, χάζευαν, ξεφύλλιζαν τις σελίδες και ήταν όλο απορίες και ερωτήσεις. 
Σε κάποιες απαντούσαμε, σε κάποιες όχι. Μετά ξαναγύριζαν στο βιβλίο, συνέχιζαν το διάβασμα, τα σχόλια… 
Μείναμε εντυπωσιασμένοι από την εμπειρία! Ήταν τελικά τόσο απλό; Αρκούσε να δουν εμάς για να ακολουθήσουν και εκείνα; Μάλλον ναι! Μάλλον αρκεί!

Από τότε, εκείνη την Κυριακή, καθιερώσαμε μια φορά την εβδομάδα, συνήθως Κυριακή πρωί, να καθόμαστε όλοι μαζί και να διαβάζουμε. Έτσι απλά….


του Ψυχολόγου Γιάννη Ξηντάρα,

paidi-efivos

Προτίμησαν να υπηρετήσουν,
εκτός από την είδηση, και τον άνθρωπο...

«Σε παρακαλώ, πάρε με μαζί σου». 
Ελλάδα 2015. 
Ο γνωστός Σουηδός δημοσιογράφος της κρατικής τηλεόρασης Fredrik Önnevall, την ώρα των γυρισμάτων ενός ντοκιμαντέρ για το προσφυγικό, μένει άναυδος ακούγοντας από έναν 15χρονο Σύρο πρόσφυγα την παραπάνω φράση.

Στο γνωστό «δίλημμα του φωτορεπόρτερ» (την είδηση ή τον άνθρωπο;) επιλέγει χωρίς δεύτερη σκέψη να βοηθήσει το προσφυγόπουλο, το οποίο προσπαθούσε να βρει τρόπο διαφυγής προς τη Βόρεια Ευρώπη.
Ο 17χρονος σήμερα Abed με τη βοήθεια της δημοσιογραφικής ομάδας τού Önnevall βρέθηκε τελικά στη Σουηδία, όπου πλέον έχει άδεια παραμονής, ζει μαζί με την οικογένειά του και πηγαίνει στο Λύκειο. Η υπόθεσή του έφτασε χθες στην αίθουσα του δικαστηρίου του Μάλμε, όπου δύο δημοσιογράφοι και ένας εικονολήπτης δικάζονται για το κακούργημα της «παράνομης μεταφοράς ανθρώπων».

Δύο δημοσιογράφοι κι ένας εικονολήπτης δικάζονται στο Μάλμε επειδή εισάκουσαν το SOS 15χρονου Σύρου και τον βοήθησαν να φτάσει στη Σουηδία. Η εισαγγελέας πρότεινε την ενοχή τους Και οι τρεις κινδυνεύουν να καταδικαστούν με ποινή φυλάκισης από 3 μήνες έως δύο χρόνια, ενώ χθες στην εισήγησή της η εισαγγελέας, η οποία ήταν ιδιαίτερα επικριτική για τη στάση των κατηγορουμένων, πρότεινε την ενοχή τους.
Κατάμεστη ήταν η αίθουσα του δικαστηρίου από αλληλέγγυους προς τους δημοσιογράφους, ενώ δύο μικρές συγκεντρώσεις πραγματοποιήθηκαν στο Μάλμε καθώς διάχυτος ήταν ο φόβος πιθανής παρουσίας ακροδεξιών και νεοναζί, οι οποίοι τελικά δεν εμφανίστηκαν. Το ντοκιμαντέρ «Πατρίδα» του Önnevall, το οποίο προβλήθηκε στη σουηδική τηλεόραση με τη μορφή συνεχειών, αποδείχθηκε ιδιαίτερα δημοφιλές σε μεγάλο μέρος της κοινωνίας, αλλά ταυτόχρονα μισήθηκε από τους ακροδεξιούς, των οποίων τα δημοσκοπικά ποσοστά καλπάζουν.

Με αφορμή το προσφυγικό και τον αυξανόμενο ρατσισμό, το ντοκιμαντέρ έθεσε ερωτήματα σχετικά με τον αυτοπροσδιορισμό του Σουηδού πολίτη σε σχέση με τον κόσμο γύρω του. «Η σουηδική νομοθεσία δεν αποδέχεται σαν ελαφρυντικό ανθρωπιστικούς λόγους στις περιπτώσεις “παράνομης” μεταφοράς προσφύγων στη σουηδική επικράτεια.
Είναι εμφανές ότι τα κροκοδείλια δάκρυα για την τραγική περίπτωση με τον φωτορεπόρτερ Kevin Carter, που φωτογράφησε και μετά άφησε στα όρνια ένα σκελετωμένο παιδάκι και η μετέπειτα αυτοκτονία του, έχουν στεγνώσει προ πολλού» δηλώνει στην «Εφ.Συν.» ο κοινωνιολόγος και συγγραφέας Νικόλαος Τσιαμπάζης, που παρακολουθεί τη δίκη στο Μάλμε.

Κώστας Ζαφειρόπουλος
Το είδα στο stontoixo.comΔιαδώστε την "Ιδεοπηγή"

Ο Άνθρωπος, το Λιοντάρι και το Τέρας
Μαθήματα ζωής για μας και τα παιδιά μας

Επιθυμίες και ηδονές στην ΠΟΛΙΤΕΙΑ του Πλάτωνα
The Republic, by Plato - Book IX
Στο κορυφαίο έργο της παγκόσμιας φιλοσοφίας «Πολιτεία», ο Πλάτωνας δεν περιγράφει τόσο τη σωστή οργάνωση ενός κρατικού σχηματισμού, όσο τη μάχη που διεξάγεται στην ψυχή του ανθρώπου ανάμεσα στη λογική και στις επιθυμίες, μία μάχη από την οποία θα κριθεί εάν τελικά κατορθώσει να γευτεί τη μοναδική γνήσια ηδονή, αυτή του ιδανικού βίου.

Τα τρία μέρη που αποτελούν την ψυχή, κατά τον Πλάτωνα, είναι: το επιθυμητικό, το θυμοειδές και το διανοητικό.

Το επιθυμητικό μέρος της ψυχής εκφράζει τις σωματικές ή «άλογες επιθυμίες» του ανθρώπου, όπως τις ανάγκες του σώματος (πείνα, δίψα, ερωτική διάθεση κ.α.). Είναι η έδρα επιθυμιών, πολύτροπων και πολυώνυμων. Η πραγματοποίηση αυτών των επιθυμιών συνιστά ηδονή, η οποία όμως, σύμφωνα με τον φιλόσοφο, είναι φαινομενική και επιφανειακή. 
Αν, για παράδειγμα, πεινάς και φας, έχεις απλά ικανοποιήσει την επιθυμία σου να σταματήσεις να πεινάς και τίποτα περισσότερο. 
Δεν μπορεί από το επιθυμητικό μέρος της ψυχής να προκύψει ουσιαστική ηδονή παρά απλή ικανοποίηση μίας σωματικής, άλογης ανάγκης.

Ψηλότερα αξιολογικά από το επιθυμητικό, βρίσκεται το θυμοειδές μέρος της ψυχής. 
Είναι το αγωνιστικό στοιχείο ή αλλιώς, το ριζικά βουλητικό στοιχείο. Πρόκειται για την ικανοποίηση της ανάγκης σου να αναγνωρίζεσαι από τους άλλους ανθρώπους ως αξιοπρεπής και έντιμος. Το θυμοειδές μέρος της ψυχής, μπορεί να οδηγήσει σε ρήξεις και μάχες για την υπεράσπιση της τιμής σου. Μπορεί να σε κάνει να επιζητάς αξιώματα και μεγαλύτερη αναγνώριση. Δεν σχετίζεται με υλικά αγαθά αλλά με την προστασία του «είναι» σου.

Το τρίτο μέρος της ψυχής είναι το λογιστικό ή διανοητικό. 
Αυτό, σύμφωνα με τον Πλάτωνα, θα πρέπει να «κυβερνά» την ψυχή με την συναίνεση του θυμοειδούς και την εκούσια υποταγή του επιθυμητικού. Το διανοητικό μέρος «στεγάζει» την ορθή κρίση και έλκεται από τις ευχαριστήσεις που παρέχει η διανοητική απασχόληση και η γνώση.

Οι ηδονές από την ικανοποίηση του διανοητικού είναι οι μόνες αληθινές και πραγματικές, κατά τον φιλόσοφο. Η επιδίωξη τους προσφέρει μόνιμη ανακούφιση από τον φαύλο κύκλο της επιθυμίας και την εκπλήρωσή της, αφού τα αντικείμενα της φιλοσοφικής γνώσης δεν θα εξαφανιστούν, όπως εξαφανίζονται, για παράδειγμα, οι τροφές που τρώμε, αλλά, ως αμετάβλητα και αθάνατα στοιχεία, θα προσφέρουν μία σταθερή κατάσταση πλήρωσης.

Ο Πλάτωνας χρησιμοποιεί μία εικόνα για να δείξει την εσωτερική μάχη που διεξάγεται στον άνθρωπο μεταξύ των τριών μερών της ψυχής του. 
Σε αυτήν την μάχη, το λογιστικό μέρος εκπροσωπείται από τον άνθρωπο, το θυμοειδές από ένα λιοντάρι και το επιθυμητικό από ένα πολυκέφαλο θηρίο
Εάν ο άνθρωπος αφήσει το λιοντάρι και το θηρίο να ισχυροποιηθούν εις βάρος του λογιστικού, τότε εκείνα θα αντιμάχονται με σφοδρότητα, οδηγώντας τον σε μία ακόλαστη ζωή, έρμαιο των αντίρροπων επιθυμιών και παθών του, όπως και των ξεσπασμάτων της οργής του. Εάν όμως ο άνθρωπος (το λογιστικό) καταφέρει να δαμάσει το θηρίο (βουλητικό) με τη βοήθεια του λιονταριού (θυμοειδούς), τότε θα μπορέσει να πειθαρχήσει τις επιθυμίες του και να εκριζώσει τα πάθη του, ώστε να απολαύσει την ηδονή της αρμονίας στην ψυχή του.

Θα ήταν λάθος όμως εάν αυτή η θεώρηση οδηγούσε στο συμπέρασμα ότι ο άνθρωπος μπορεί, ή οφείλει να προσπαθεί, να εκμηδενίσει το θηρίο ή το λιοντάρι μέσα του. 
Αντίθετα, ο Πλάτωνας προτείνει στον άνθρωπο να ικανοποιεί έμμετρα το επιθυμητικό του, ώστε αυτό να μην παθιάζεται ούτε από τη στέρηση, ούτε από την υπερπλήρωσή του, και έτσι, στην κατάσταση ηρεμίας, να αφήνει απερίσπαστο το λογιστικό κομμάτι της ψυχής να αφοσιώνεται στην αναζήτηση της γνώσης, που είναι η υπέρτατη ηδονή.

Όταν το λογιστικό μέρος καρπώνεται τις ηδονές που αναζητεί, τότε όλα τα μέρη της ψυχής θα είναι ικανοποιημένα, ενώ εάν επικρατήσουν οι ηδονές κάποιου άλλου μέρους, τότε θα αναστατωθεί όλη η τάξη της ζωής του ανθρώπου, οπότε κανένα μέρος δεν θα ικανοποιείται όπως του αρμόζει.

Ο Πλάτωνας (Αλληγορία της Φιλοσοφίας)  
Paolo Veronese – 1560
ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΟΣ ΒΙΟΣ: Ο ιδανικός βίος, σύμφωνα με τον Πλάτωνα και πως μπορεί να επιτευχθεί

Τα τρία μέρη της ψυχής και η επικράτηση τους σε κάθε άνθρωπο καθορίζουν και τα τρία είδη βίου που δύναται να έχει: φιλοσοφικός βίος για τον άνθρωπο που κυριαρχείται από το λογιστικό, φιλότιμος βίος για εκείνον που κυριαρχείται από το θυμοειδές και φιλοκερδής βίος για εκείνον που κυριαρχείται από το επιθυμητικό.

Μπορεί και στις τρεις κατηγορίες ανθρώπων να φαντάζει ότι ηδονικότερος βίος είναι ο δικός τους, στην πραγματικότητα όμως, μόνο ο φιλόσοφος έχει τη γνώση ότι ο δικός του βίος είναι ο ηδονικότερος κι αυτό γιατί ο ίδιος έχει γνωρίσει τις ηδονές των άλλων δύο, ενώ οι άλλοι δεν έχουν καταφέρει να γνωρίσουν τις δικές του. Ο φιλόσοφος επίσης, έχει τη δυνατότητα να αποτιμήσει τον βίο του ως «όλον» και να καταλήξει στην υπεροχή του από τους βίους των άλλων, χρησιμοποιώντας την εμπειρία και τη λογική του, κάτι που οι άλλοι δεν είναι σε θέση να κάνουν.

Τρεις βασικές αρετές χαρακτηρίζουν τον ενάρετο βίο, σύμφωνα με τον Πλάτωνα: η σωφροσύνη, η ανδρεία και η σοφία.
Αν σε αυτές προστεθεί και μία τέταρτη, η δικαιοσύνη, η οποία αντιστοιχεί στην ισορροπία του συνόλου, τότε έχουμε έναν δίκαιο άνθρωπο, έναν άνθρωπο που έχει καταφέρει να εναρμονίσει τα τρία μέρη της ψυχής του κάτω από την ηγεμονία του διανοητικού.

Με την υπεροχή του διανοητικού, ο άνθρωπος είναι σε θέση να ελέγχει τις επιθυμίες του και, με εγκράτεια και σωφροσύνη, να μετασχηματίζει το πάθος του σε ανδρεία. Με άλλα λόγια, κυβερνώντας τα άλλα μέρη, ο λογισμός προσφέρει στον άνθρωπο την ευτυχία, καθώς επιτυγχάνει την αποσόβηση των εσωτερικών συγκρούσεων και την αρμονική σχέση ανάμεσα στα μέρη της ψυχής.

«Φιλία» αποκαλεί ο Πλάτωνας την ιδανική σχέση ανάμεσα στα μέρη της ψυχής, καθώς δεν περιγράφει μία κατάσταση αδιάλειπτης καταστολής, αλλά μία πειθαρχία, στην οποία ο δίκαιος άνθρωπος βρίσκει ευχαρίστηση. Το ευγενικό μέρος της ψυχής, έχοντας επιτύχει αυτή τη «φιλία» με τα άλλα δύο μέρη, έρχεται σε επικοινωνία με την γνώση, το «όντως όν», και τότε γεννάται το σύζευγμα «νους και αλήθεια», όπου «νους» είναι το λογιστικό κομμάτι της ψυχής και «αλήθεια» το «όντως όν». Ούτε η «αλήθεια» υπάρχει πριν τη σύζευξή της με την ψυχή, ούτε ο «νους» πριν τη σύζευξη του με την αλήθεια. Μόνο η ένωση δίνει υπόσταση στα δύο μέρη της συζυγίας και μόνο με τη συζυγία ο άνθρωπος αποκτά την πραγματική γνώση.
Η ευδαιμονία δεν εξαρτάται από την ύπαρξη ενός ορισμένου ευνοϊκού περιβάλλοντος (από τους άλλους ή από τις περιστάσεις) αλλά από τον ίδιο μας τον εαυτό. Μπορούμε να την δημιουργήσουμε, αναπτύσσοντας εντός μας τη «λογική», η οποία μας κάνει δίκαιους.
Η επιδίωξη πνευματικών ηδονών, κατά τον Πλάτωνα, προσφέρει μόνιμη ανακούφιση από τον φαύλο κύκλο της ικανοποίησης των σωματικών αναγκών, αφού χάρη στον μεγαλύτερο βαθμό πραγματικότητας, τα αντικείμενα της φιλοσοφικής γνώσης δεν θα εξαφανιστούν, όπως τα φαγητά που καταναλώνουμε, αλλά θα διατηρήσουν τον φιλόσοφο σε μία σταθερή κατάσταση πλήρωσης.

Ο άνθρωπος, απελεύθερος από εσωτερικούς καταναγκασμούς και παρορμήσεις, απολαμβάνει λοιπόν το αίσθημα της μόνιμης πλήρωσης και, απερίσπαστος, αφοσιώνεται στην περαιτέρω αναζήτηση της σοφίας που προσφέρει την απόλυτη ηδύτητα και αγαθότητα σε μία ζωή.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ:
............
η συνέχεια εδώ